Σχολικός εκφοβισμός

Σημαντικές Πληροφορίες για τους γονείς:

Τι είναι ο σχολικός εκφοβισμός; 
Το φαινόμενο του σχολικού εκφοβισμού μελετήθηκε για πρώτη φορά το 1978 στη Νορβηγία και 9 χρόνια μετά, το 1987, σε πολλά επιστημονικά περιοδικά εμφανίζεται ο σχετικός όρος “bullying”.

Ενώ σαν φαινόμενο επισημαίνεται και καταγράφεται τη δεκαετία του 1970, δεν θα πρέπει να θεωρηθεί ότι εμφανίζεται και τότε. Εξάλλου αποτελεί μια ακόμη έκφραση της βίαιης συμπεριφοράς η οποία υπάρχει με τη γέννηση του ανθρώπου. 

Η εκφοβιστική συμπεριφορά είναι μια συνειδητή επιθετική πράξη, στάση ή χειρισμός εναντίον ενός ατόμου ή αριθμών ατόμων και επιχειρείται από ένα η περισσότερα άτομα. Μπορεί να διαρκεί για σύντομη χρονική περίοδο ή για ολόκληρα χρόνια και χαρακτηρίζεται από κατάχρηση εξουσίας. Ο δράστης έχει σκοπό να βλάψει το παιδί –στόχο και δεν φοβάται την αντεκδίκηση διότι βασίζεται στην αδυναμία του παιδιού. Τα κύρια χαρακτηριστικά της εκφοβιστικής συμπεριφοράς είναι ότι ο δράστης συνήθως υπερέχει του παιδιού-στόχου σε ότι αφορά τη σωματική δύναμη, υπάρχει δηλαδή ανισότητα στη δύναμη.
Σχολικός εκφοβισμός συνιστά η διαρκής βία -σωματική ή ψυχολογική που διεξάγεται από ένα παιδί ή μία ομάδα παιδιών εναντίον κάποιου παιδιού το οποίο δεν μπορεί να υπερασπιστεί τον εαυτό του στην παρούσα κατάσταση.
Αυτοί που υφίστανται το σχολικό εκφοβισμό είναι πολύ δύσκολο να υπερασπιστούν τον εαυτό τους.



Τύποι εκφοβισμού

Ο σχολικός εκφοβισμός, ανάλογα με τα μέσα που χρησιμοποιεί το παιδί - δράστης για να βλάψει το θύμα, παίρνει διάφορες μορφές. Έτσι διακρίνουμε τους εξής τύπους εκφοβισμού:

α. Τον άμεσο ή σωματικό εκφοβισμό (physical bullying): Το παιδί - θύτης μεταχειρίζεται φυσική βία, όπως γρονθοκοπήματα, κλωτσιές, σπρωξιές, καθώς επίσης άρπαγμα ή φθορά ατομικής ιδιοκτησίας.
β. Το λεκτικό εκφοβισμό (verbal bullying): Στο λεκτικό εκφοβισμό το παιδί - δράστης πειράζει κατ' επανάληψη το παιδί - στόχο σε ενοχλητικό για το δεύτερο βαθμό. Κοροϊδεύει, κολλάει παρατσούκλια, βρίζει, γενικότερα προσβάλλει με λόγια και βωμολοχίες το παιδί - θύμα.
γ. Τον έμμεσο ή κοινωνικό εκφοβισμό (indirect/social/relational bullying): σε αυτήν τη μορφή σχολικού εκφοβισμού τα μέσα που μεταχειρίζεται το παιδί - δράστης, ή κατά κανόνα οι δράστες, είναι η κοινωνική απομόνωση του θύματος και ο αποκλεισμός από την παρέα, μέσω της χειραγώγησης της ομάδας ομηλίκων. Πιο συγκεκριμένα, τα παιδιά - δράστες συσπειρώνονται σε μία κλίκα και πολύ συντονισμένα αγνοούν το συμμαθητή ή τη συμμαθήτριά τους. Κάνουν τα παιδιά - θύματα να αισθάνονται αόρατοι, δεν τους επιτρέπουν να παίξουν ή τους αναθέτουν τα πιο δυσάρεστα καθήκοντα στις ομαδικές δραστηριότητες. Τα παιδιά - θύτες τρέχουν να κρυφτούν (δείχνοντας επιδεικτικά ότι θα ήθελαν να εγκαταλείψουν τα παιδιά - θύματα). Γενικά τα παιδιά - θύτες περιφρονούν τα παιδιά - θύματα. Ο έμμεσος εκφοβισμός πλήττει κυρίως τις διαπροσωπικές σχέσεις του θύματος καθώς με ύπουλα μέσα, όπως είναι το κουτσομπολιό και η διάδοση κακών φημών, το αποκλείουν σταδιακά από όλες τις παρέες. Αυτή μάλιστα είναι η μορφή που δυσκολεύονται τα παιδιά - θύματα περισσότερο να αναφέρουν, ακριβώς διότι εκφράζεται έμμεσα, συγκαλυμμένα.

Γενικά το Bullying μπορεί να περιλαμβάνει
  • Άσκηση φυσικής βίας, χτυπήματα, τσιμπήματα, δαγκωνιές, σπρωξίματα,
  • Εσκεμμένο ή συχνό αποκλεισμό μαθητών από κοινωνικές δραστηριότητες, κοινωνική απομόνωση ή αποκλεισμό
  • Σεξουαλική παρενόχληση
  • Χρησιμοποίηση υβριστικών ή περιπαικτικών εκφράσεων, πειράγματα, παρατσούκλια, κοροϊδία
  • Απειλές και εκβιασμό
  • Υβριστικές ή περιπαικτικές εκφράσεις για τη φυλή, την εθνικότητα, τη θρησκεία, την ταυτότητα αναπηρίας, τη σεξουαλική ταυτότητα του θύματος
  • Κλοπές ή και Ζημιές στα προσωπικά αντικείμενα του θύματος
  • Επιδιωκόμενη απομάκρυνση των φίλων
  • Διάδοση κακοηθών και ψευδών φημών
  • Ηλεκτρονικό bullying cyber bullying (Το cyberbullying περιγράφεται ως "η επαναλαμβανόμενη και εκ προθέσεων βλάβη που προκαλείται διαμέσου της χρήσης ηλεκτρονικών υπολογιστών, κινητών τηλεφώνων και άλλων ηλεκτρονικών συσκευών" Το Cyberbulling εμφανίζεται συχνότερα σε ιστότοπους όπου συγκεντρώνεται μεγάλος αριθμός εφήβων)





Οι Κίνδυνοι
Η χρόνια θυματοποίηση συνδέεται με ψυχολογικά προβλήματα, όπως η υπερβολική αναστολή, η μοναξιά, το άγχος, η κατάθλιψη. Το παιδί που θυματοποιείται μπορεί να παρουσιάσει άρνηση για το σχολείο, φόβο για ανάπτυξη σχέσεων, αλλαγές στη διάθεση, σωματικά παράπονα και μαθησιακά προβλήματα επειδή η σχολική ζωή είναι μια ανυπόφορη εμπειρία.



Η Αναγνώριση
Όσον αφορά τα σημάδια του εκφοβισμού είναι δύσκολο να αναγνωρίσεις ότι το παιδί σου είναι θύμα εκφοβισμού. Οι πληγές στο σώμα είναι σπάνιες. Πιο συχνά θα παρατηρηθούν αλλαγές στη συμπεριφορά του όπως είναι η άρνηση να πάει σχολείο, το άγχος για το σχολείο, η εμφάνιση συναισθημάτων λύπης, η μείωση της σχολικής επίδοσης και η παραίτηση από χόμπι.

Στατιστικές

Η Ελλάδα 5η στον κόσμο στη σχολική βία!
4η στην ΕΕ! βλέπε εδώ


Αντιμετώπιση και Πρόληψη

Στην περίπτωση που κάποιο παιδί παρουσιάσει παρουσιάσει κάποια απότομη αλλαγή συμπεριφοράς πρέπει να κρούεται ο κώδωνας κινδύνου στους γονείς. Ο καλύτερος τρόπος είναι να προσεγγίσουν οι γονείς το παιδί ήρεμα, με υπομονή, εμπνέοντάς του ασφάλεια να τους εκμυστηρευτεί το πρόβλημά του. Σε κάποιες περιπτώσεις ενδέχεται να χρειαστεί η βοήθεια κάποιου ψυχολόγου. Οι γονείς θα πρέπει να έχουν συχνή επικοινωνία με τους δασκάλους και να συνεργάζονται επ αυτού. Ωστόσο, γνωρίζουμε όλοι πως η πρόληψη είναι καλύτερη απο κάθε αντιμετώπιση. Στα μέτρα πρόληψης ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία είναι η διαμόρφωση μιας δυναμικής προσωπικότητας του παιδιού. Πιστεύουμε πως το πρόγραμμα που προσφέρουμε (EBMAS Kung Fu Kids) μπορεί να βοηθήσει κατά πολύ σε αυτό.
Υπό αυτή την έννοια, αισθανόμαστε πως το πρόγραμμα αυτό, συνιστά μορφή κοινωνικού έργου στη μείωση της νεανικής παραβατικότητας και του σχολικού εκφοβισμού και ενδοσχολικής βίας.
Ο λόγος που πιστεύουμε κάτι τέτοιο είναι αρχικά το επιστημονικό υπόβαθρο που το υποστηρίζει. Δευτερον, ότι οι νεαροί μαθητές- μαθήτριες που ακολουθούν το πρόγραμμα μας σε 40 χώρες παγκοσμίως δεν είχαν ποτέ παρουσιάσει τέτοιου είδους προβλήματα.
 Ο συνδυασμός του προγράμματος αυτοάμυνας της πολεμικής τέχνης του Wing Tzun με τις σύγχρονες μελέτες της εγκληματολογίας, της κοινωνιολογίας και της κοινωνικής ψυχολογίας δημιουργεί ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα προσαρμοσμένο στις ανάγκες του παιδιού της σύγχρονης μεταμοντερνας κοινωνίας με έμφαση στην απλότητα και τον ρεαλισμό.


Διαδικτυακές προτάσεις:
http://www.e-abc.eu/gr/sholikos-ekfovismos/
http://www.paidiatros.com/paidi/psychologia/sholikos-ekfovismos
http://blogs.sch.gr/gymkmil0/files/2012/03/sxolikos_ekfobismos.pdf
1epal-alimou.att.sch.gr/GMA_bia/sxoliki_bia.htm