Η σχέση του Wing Tsun με το Παγκράτιο των αρχαίων Ελλήνων

WING TZUN & PANKRATION: A COMPARISON

του Κ. Γανωτή



ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑ
Πολλές φορές γεννάται το ερώτημα σχετικά με την αρχή των πολεμικών τεχνών. Πότε και πού στην ιστορία της ανθρωπότητας δημιουργήθηκε αυτό που θα μπορούσε να περιγραφεί ως «πολεμική τέχνη»;


ΟΙ ΚΟΙΝΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι περισσότεροι ειδικοί και μη δεν θα διστάσουν να αναφέρουν την Ασία (Κίνα, Ιαπωνία, Κορέα, κτλ) ως τη γενέτειρα των πολεμικών τεχνών. Είναι, όμως, έτσι ακριβώς τα πράγματα; Δεν είχαμε και εμείς οι ευρωπαίοι τους ήρωές μας, τους πολεμιστές μας και τους ιππότες;

Η ΑΙΤΙΑ
Οι επονομαζόμενες Kung Fu και Karate ταινίες μας έχουν οδηγήσει στο να ξεχάσουμε την ηρωική μας κληρονομιά. Μάλιστα, κάποιοι ευρωπαίοι ντρέπονται ακόμη και να σκεφτούν την αρχική μορφή των βασικών τεχνικών των προγόνων τους. Αυτό συμβαίνει, διότι οι δυτικές ταινίες δράσης και οι μύθοι (Ηρακλής, Μασίστας κτλ) παρουσιάζουν μια εντελώς λαθεμένη εικόνα των ευρωπαϊκών πολεμικών τεχνών που στην πραγματικότητα δεν ήταν καθόλου κατώτερες από αυτές των ανατολίτικων χωρών. Δεν είναι αλήθεια, ότι οι ευρωπαίοι μαχητές στηρίζονταν πλήρως στην ωμή φυσική δύναμη…οι μαχητικές τους μέθοδοι δεν έχουν να φοβηθούν σε τίποτα τη σύγκριση με τα ανατολίτικα στυλ, είτε όσον αφορά στις δεξιότητες είτε στην αποτελεσματικότητα

Η ΑΛΗΘΕΙΑ
Στον 19ο αιώνα οι Ευρωπαίοι εξασκούσαν τεχνικές που παρουσίαζαν ομοιότητες με το Aikido, το Jiu Jitsu, το Judo, το Karate, όπως ακόμη και με εσωτερικά στυλ κινέζικων συστημάτων, όπως το Wing Tsun. Χρησιμοποιούσαν όπλα που στις μέρες μας ονομάζονται sai, nunchaku, bo, long pole κ.α. που οι περισσότεροι πιστεύουν πως είναι ασιατικής προέλευσης.

ΑΙΓΥΠΤΟΣ
Ακόμα, όμως, σύμφωνα και με Ασιάτες ειδικούς, όπως ο Mas Oyama, ο επικεφαλής του Kyokushinkai Karate,  η αρχή όλων των πολεμικών τεχνών στον κόσμο έγινε στην Αίγυπτο. Σύμφωνα με τον Oyama, οι παλιές αναφορές σε άοπλες μαχητικές ικανότητες βρίσκονται σε ιερογλυφικά των αιγυπτιακών πυραμίδων. Εκεί, μπορεί κανείς να διαπιστώσει, πως οι αιγύπτιοι μαχητές χρησιμοποιούσαν μαχητικές τεχνικές που μοιάζουν με εκείνες της μοντέρνας πάλης και πυγμαχίας, πριν 6000 χρόνια. Ο Oyama πιστεύει, ότι αυτές οι τεχνικές εισήχθησαν στην Ελλάδα μέσω της Κρήτης. Οι μάχες εκείνες ήταν βάναυσες και πολύ συχνά τέλειωναν με το θάνατο ενός από τους μαχόμενους. Ο Oyama προσθέτει, ότι ο Θεογένης, πρωταθλητής του 5ου αιώνα π.Χ., είχε βγάλει knock out 2.102 από τους αντιπάλους του, ενώ οι 1800 εξ αυτών κατέληξαν. Αναμφίβολα, το είδωλο του Oyama ήταν ο περίφημος Έλληνας παλαιστής, Μίλων, που αναφέρεται πως κουβάλησε έναν ενήλικα ταύρο  κάνοντας τον γύρο του ολυμπιακού σταδίου, έπειτα τον σκότωσε με μια γροθιά και τον καταβρόχθισε μόνος του.


ΠΑΓΚΡΑΤΙΟ
Η λέξη Παγκράτιο προέρχεται από το Παν + Κράτος και δηλώνει αυτόν που κατέχει την απόλυτη δύναμη και υπερισχύει παντού και πάντοτε.
Στο αρχαιότερο γνωστό λεξικό του Σουίδα (ή Σούδα) για τον όρο Παγκρατιασταίς και Παγκράτιον αναφέ­ρεται: «Παγκρατιασταΐς: άθληταΐς, πύκταις τοις χερσι και ποσί πυκτομαχοΰσι. Παγκράτιον: πυγμή, άγων, άθλησις». Δηλαδή, όσοι αθλητές κατά την αρχαιότητα χρησιμοποιούσαν στο άθλημα τους τα χέρια και τα πόδια για να καταφέρουν χτυ­πήματα κατά των αντιπάλων τους ονομαζόντουσαν «Παγκρατια­στές». Ο μεταξύ τους αγώνας ονομαζόταν «Παγκράτιον».
Επειδή στο παγκράτιο εφαρμόζονταν όλες οι γνωστές τεχνικές του άοπλου πολέμου και ο εξασκημένος σε αυτό έβγαινε πάντοτε νικητής στον πόλεμο κατά των εχθρών της πατρίδας του, γι αυτό εί­χε και την προσωνυμία «Πάμμαχον».
 Σημαντική γραπτή μαρτυρία για την ποιότητα και τη σύσταση του μας δίνει και ο Αριστοτέλης, στο βιβλίο του περί ρητορικής (Ρητορική Α 5-14, 1361β), αναφέροντας: «ὁ δὲ θλίβειν καὶ κατέχειν παλαιστικός, ὁ δὲ ὦσαι τῇ πληγῇ πυκτικός, ὁ δ' ἀμφοτέροις τούτοις παγκρατιαστικός» δηλαδή παλαιστής είναι αυτός που μπορεί να αρπάζει και να περισφίγγει τον άλλον. Πυγμάχος είναι αυτός που καταφέρει με χτυπήματα πληγές. Παγκρατιαστής είναι όποιος αγω­νίζεται και με τους δύο τρόπους.
Ο Παγκρατιαστής όμως είναι αυτός που κατέχει πάσαν την άοπλον πολεμικήν τέχνην και αρετήν .
Οι αγώνες, από αναμέτρηση για ανάδειξη του ισχυρότερου και ικανότερου, μόνον στην Ελλάδα, από τα πανάρχαια ήδη χρόνια, με­τατράπηκαν σε αθλήματα που γίνονταν για να δοξάζεται ο θεός και να τιμάται ο άνθρωπος. Αυτό το αποδεικνύουν τα αρχαία λογοτε­χνικά κείμενα, όπως του Πινδάρου, τα οποία αναφέρονται σε πα­νάρχαιες εποχές, όπως τότε που ο Απόλλων θέσπισε τα Πύθια και αγώνες προς τιμήν του. Τότε οι νικητές στεφανώθηκαν με κλαδί δάφνης, όπως ο Κάστωρ στο δρόμο σταδίου, ο Πολυδεύκης στην πυγμαχία, στο δρόμο του δολίχου ο Κάλαϊς, στο δρόμο με πλήρη στρατιωτική εξάρτηση ο Ζήτης, στο δίσκο ο Πηλέας, στην πάλη ο Τελαμών, και στο Παγκράτιο ο Ηρακλής:
.
Αυτό αποδεικνύει ότι το Παγκράτιο θεσπίσθηκε σαν άθλημα πο­λύ πριν θεσπισθούν οι Ολυμπιάδες στην αρχαιότητα, στις οποίες θεωρείτο ως κορυφαίο αγώνισμα, όπως και σε όλες τις άλλες θρησκευτικές-αθλητικές διοργανώσεις. Επομένως, το Παγκράτιο άθλη­μα είναι το πρώτο άθλημα του είδους των μαχητικών τεχνών που εμφανίστηκε στη γη.
Κατά την παράδοση, ο Ηρακλής, ολοκληρώνοντας τους άθλους του, καθιέρωσε τα Ολυμπία -Ολυμπιάδες ή Ολυμπιακούς αγώνες, προς τιμήν του Διός, φροντίζοντας παράλληλα να τονίσει, ως ο πρώτος αθλητής και νικητής όλων των αθλημάτων (!), και μάλιστα των δυσκολότερων όπως του σταδίου, της πυγμαχίας και του Πα­γκρατίου, το στοιχείο της αρετής. Επειδή έδωσε μεγάλο βάρος στην αρετή και στον τερματισμό των πολέμων αντικαθιστώντας τους με γιορτές, πανηγύρια και αγώνες, τον τίμησαν, σύμφωνα με όσα μας λέει η παράδοση, κάθε ένας θεός ξεχωριστά, με ιδιαίτερα δώρα.
Άλλες παραδόσεις αναφέρουν ότι ο Ηρακλής δεν ίδρυσε αλλά αναβίωσε τους αθλητικούς αγώνες που είχαν σταματήσει λόγω μα­κράς περιόδου πολέμων, ενώ άλλες υποστηρίζουν ότι ένας πανάρ­χαιος Ηρακλής, εκ των Δακτύλων, των υπασπιστών του Μίνωα, του βασιλιά της Κρήτης, ήταν αυτός που καθιέρωσε προς τιμήν των θεών τους αγώνες στον ιερό χώρο της Ολυμπίας. Επομένως η ιστο­ρική αναφορά ότι ο Ηρακλής θέσπισε τις Ολυμπιάδες αφορά μάλ­λον στην αναβίωση ενός πανάρχαιου θεσμού, εθνικού - θρησκευτι­κού, των Ελλήνων.
Υπέρ αυτής της απόψεως συνηγορεί και η τέλεση αθλητικών α­γώνων από τους Αργοναύτες -και μάλιστα η τέλεση του παγκρα­τίου αγωνίσματος. Αυτή η ουσιαστικά αρχαιότατη γραπτή μαρτυρία
για την ύπαρξη του παγκρατίου Αθλήματος υπάρχει στο στίχο 586 των «Αργοναυτικών». Σύμφωνα με τις έρευνες του αστρονόμου Κωνσταντίου Χασάπη και γενικότερες μελέτες του δημοσιογράφου, ιστορικού και εκδότη Ιωάννη Πασσά, τα «Αργοναυτικά» περιέχουν πληροφορίες μέχρι και τη δωδέκατη χιλιετία προ Χριστού. Λαμβα­νομένου δε υπόψη ότι το παγκράτιο αναφέρεται ως αγώνισμα στα Ορφικά, βιβλίο που θεωρείται σήμερα ως το αρχαιότερο σύγγραμ­μα παγκοσμίως, η πρωτοπορία, η πατρότητα και η εμφανής κατα­γωγή των τεχνικών του είναι αδιαμφισβήτητα αρχαιοελληνική.
Υπάρχει και μία ακόμη άποψη σχετικά με τον εφευρέτη του πα­γκρατίου. Όσοι στην αρχαιότητα ασχολούνταν να ανακαλύψουν τις ρίζες των αθλημάτων υποστήριζαν, ότι ο βασιλιάς των Αθηνών Θησέας είναι ο εφευρέτης του Παγκρατίου αθλήματος. Αυτοί λένε ότι κατά την περίοδο της Μινωικής παντοκρατορίας ο Θησέας νί­κησε το Μινώταυρο όχι έχοντας ξίφος, όπως λέει μία παράδοση, αλλά πάλεψε μαζί του εφαρμόζοντας τις τεχνικές του Παγκρατίου. (Σχόλια στον Πίνδαρο, Ωδή Ν 3, σχόλιο 273,3 και ωδή 5η ,σχόλιο 89).
Σύμφωνα με όλα τα πιο πάνω στοιχεία που παραθέσαμε, το πα­γκράτιο είναι πρώτα από όλα μία πανάρχαια ελληνική πολεμική τέχνη. Σε αυτό συνηγορούν όλες σχεδόν οι μαρτυρίες των αρχαίων συγγραφέων. Οι παγκρατιαστές ήταν ικανότατοι στο να χρησιμοποιούν τα χέρια τους σαν τέλεια πολεμικά όπλα. Από α­ναμφισβήτητα ιστορικά στοιχεία γνωρίζουμε ότι στην λαμπρή πε­ρίοδο του κλασσικού Ελληνικού πολιτισμού, οι Έλληνες εκπαι­δεύονται μαζικά στο παγκράτιο, θεωρώντας το όχι μόνο ως αθλητι­κή δραστηριότητα, αλλά πρωτίστως ως πολεμική τέχνη, την οποία εφάρμοσαν με μεγάλη επιτυχία στους εθνικούς αγώνες στον Μαρα­θώνα στις Θερμοπύλες και στις Πλαταιές. Έτσι, τόσο οι Αθηναίοι στον Μαραθώνα, όσο και οι Σπαρτιάτες στις Θερμοπύλες, όταν έ­σπασαν τα δόρατα και τα ξίφη τους και βρέθηκαν πρόσωπο με πρόσωπο με τους εχθρούς, συνέχισαν να πολεμούν εξοντώνοντας τους αντιπάλους τους με τον πιο πρόσφορο τρόπο, εφαρμόζοντας δηλαδή τις τεχνικές της πάλης και του Παγκρατίου, όπως μας ανα­φέρει ο Φιλόστρατος στο περί γυμναστικής σύγγραμμα του.(Φιλοστράτου, περί γυμναστικής, 2)
Αυτή η αποτελεσματικότατη πολεμική τέχνη, μέσα από τον ελληνικό πολιτισμό, εξελίχθηκε σε εντυπωσιακό άθλημα και σε δραστηριότητα ωφέλιμη για το σώμα και την ψυχή. Είναι μονομαχία δίχως όπλα, κατά την οποία χρησιμοποιούνται μόνο τα μέλη του ανθρωπίνου σώματος.

Σχεδόν τίποτα δεν απαγορευόταν στο ελληνικό παγκράτιο (μάχη που περιλάμβανε πυγμαχία, λακτίσματα και πάλη). Ακόμη και το βγάλσιμο των ματιών επιτρεπόταν σε κάποιες μάχες.
Δεν είναι καθόλου τυχαίο, ότι η λέξη αθλητής (Athlete) είναι ελληνικής προέλευσης. 3000 χρόνια πριν, οι ανταγωνιστές έπαιρναν μέρος σε έναν πλήρους επαφής αγώνα χωρίς προστατευτικά γάντια ή ρούχα, ενώ οι αγώνες ήταν μέχρι θανάτου. Πλάκες έγραφαν τα ονόματα των νικητών που παρέχουν την απόδειξη για το πόσο διαδεδομένες ήταν οι πολεμικές τέχνες των Ελλήνων.
Τα πρώτα Kata (σκιαμαχία), πιθανώς προέρχονται από την Ελλάδα, όπως ομολογούν οι ζωγραφιές σε αρχαίους ελληνικούς αμφορείς. Η προπόνηση σε σάκους άμμου ήταν κοινή, όπως και η σταδιακή προπόνηση με βάρη, που οι ιάπωνες και κορεάτες Judo, Karate, Tae Kwon Do πρόσφατα υιοθέτησαν, ενώ τα μαλακά κινέζικα συστήματα HsingI , Pakua, Tai Chi, Wing Tzun ακόμα επεξεργάζονται την ιδέα. Ενώ οι Έλληνες έφτασαν στο σημείο να θεωρήσουν το παγκράτιο πολύ άσπλαχνο, οι κληρονόμοι τους οι Ρωμαίοι, το αναβίωσαν σε αγώνες μεταξύ μονομάχων. Το παγκράτιο και η ένοπλη μάχη, ένας με έναν, ήταν οι πρόγονοι των ευρωπαϊκών κυρίως μεσαιωνικών πολεμικών τεχνών, όπως απεικονίστηκαν από μεγάλους καλλιτέχνες Durer. Είναι πολύ πιθανό, ότι οι Ευρωπαίοι ανέπτυξαν σε υψηλό βαθμό τις πολεμικές τέχνες πριν τους Ασιάτες και αυτό εξηγεί την ομοιότητα σε τεχνικές και χτυπήματα με αυτές.
Υπήρξαν τεχνικές στην Ευρώπη που προσέγγιζαν κατά πολύ τις τεχνικές του Wing Tsun. Το κεντρική εμπρόσθιο λάκτισμα με την πατούσα να στρέφεται προς τα έξω, την κάθετη γροθιά, πολλές όμοιες αμυντικές κινήσεις, ακινητοποίηση με έλεγχο του ποδιού του αντιπάλου κ.α.
Τι έχει μείνει όμως σήμερα από τις ευρωπαϊκές πολεμικές τέχνες; Δυστυχώς πολύ λίγα. Το παγκράτιο πέθανε ακόμα και στην Ελλάδα.
Παρόλα αυτά, δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι το wt παρουσιάζει εξαιρετικές ομοιότητες με το ελληνικό παγκράτιο. Ακόμη και η μαχητική θέση στάση των παγκρατίου με το βάρος στο πίσω πόδι με μετωπική στάση του σώματος απέναντι στον αντίπαλο το προβεβλημένο προς τα εμπρός χέρι και το πίσω να καλύπτει το κέντρο είμαι μια συναρπαστική ομοιότητα με το wt.



ΠΩΣ ΕΦΤΑΣΕ ΣΤΗΝ ΚΙΝΑ
Το ερώτημα, γιατί εξαφανίστηκαν οι ευρωπαϊκές πολεμικές τέχνες, ενώ οι ασιατικές διατηρήθηκαν, φαίνεται ότι έγκειται στην ανακάλυψη του μπαρουτιού και στη χρήση όπλων από τους Ευρωπαίους.
Ο Κέρνσπεχτ (Kernspecht) γράφει: « η Ελλάδα δεν είναι μόνο η γενέτειρα της δυτικοευρωπαϊκής μας κουλτούρας, αλλά επιπλέον των πιο αποτελεσματικών και μελετημένων μεθόδων άοπλης μάχης».
Οι ιστορικοί  αναφέρουν την Αίγυπτο ως αρχή που μέσω Κρήτης πέρασε στην Ελλάδα. Το παγκράτιο, η πυγμαχία και η πάλη έφτασε στην Ινδία μέσω της εκστρατείας του Μεγάλου Αλεξάνδρου.
Στην Ινδία γίνονταν αγώνες ανάμεσα στους καλύτερους μαχητές από ηττημένους ινδικά βασίλεια και τους παγκρατιαστές που περιλαμβάνονταν στο στρατό του Αλέξανδρου . Η Ινδική τάξη των μαχητών συμπεριέλαβε τεχνικές που έμαθαν από τους Έλληνες στις δικές τους μεθόδους. Ο Μποντιντάρμα έμαθε τις ελληνικές μαχητικές μεθόδους και τις ανέμειξε με ινδικές πρακτικές γιόγκα,  αναπτύσσοντας ένα ινδικό στυλ το 520 π.Χ. Ο ίδιος εισήγαγε το Βουδισμό στην Κίνα. Λέγεται ότι δίδαξε στο μοναστήρι Σαολίν στη Χουνάν, αν και αυτές οι τεχνικές ήταν περισσότερο διαλογισμός παρά πολεμικές τέχνες. Θεωρείται, ότι εκεί έγινε η αρχή των ανατολίτικων πολεμικών τεχνών. Οι αρχικές, λοιπόν, 18 κινήσεις, έγιναν 72 από τους μοναχούς και αργότερα 170. Αναπτύχθηκαν έτσι τα συστήματα ζώων που έδωσαν την βάση για αμέτρητα στυλ. Γύρω στο 1700, η πιο ικανή πολεμίστρια των Σαολίν, μια γυναίκα, ανέπτυξε μια ανώτερη και πιο πρακτική μέθοδο μάχης από τα υπάρχοντα στυλ. Έπειτα, δίδαξε αυτή τη τέχνη σε ένα κορίτσι που λεγόταν Γουίν Τσουν, από όπου προέρχεται και το όνομα του συστήματος μας. Ο Ιπ Μαν (Ip Man), έφερε το Γουίν Τσουν από την Φονσάν της Kίνας στο αγγλοκρατούμενο Χονγκ Κονγκ. Εκεί, δίδαξε χιλιάδες μαθητές, όπου μεταξύ αυτών, τους πολύ σημαντικούς Μπρους Λη (Bruce Lee) και Λέον Τίνγκ (Leung Ting). Στην Αμερική, ο Μπρους Λη έκανε διάσημο το σύστημα και αργότερα το μετονόμασε σε Τζιτ Κουν Ντο.

Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ
Στα μέσα του 1970, ο Λέον Τίνγκ επισκέφτηκε τη Γερμανία προσκεκλημένος του Κέρνσπεχτ. Τότε, ιδρύθηκε η EWTO και εξαπλώθηκε στη Γερμανία και σε όλο τον κόσμο. Οι ευρωπαϊκές τεχνικές, αφού εξελίχθηκαν μέσα σε ένα κύκλο έκθεσης σε ινδικές γιόγκα πρακτικές και σε κινέζικες φιλοσοφίες, ολοκλήρωσαν τον κύκλο τους, δημιουργώντας το πιο μελετημένο σύστημα μάχης που έχει γνωρίσει άνθρωπος
Μαθητής του Κέρνσπεχτ και του Λέον Τίνγκ, ο Έμιν Μποζτέπε (Emin Boztepe) ίδρυσε την AWTO και δίδαξε το στυλ στην Αμερική και στην Σκανδιναβία. Έπειτα, ανεξαρτητοποιήθηκε ιδρύοντας την EBMAS που διδάσκεται και στη χώρα μας.














































ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

Βρανάς, Ι., Γ., (2001) Παγκράτιο Άθλημα. Η πολεμική τέχνη των Αρχαίων Ελλήνων, Αθήνα

Ασπρούλης, Θ., Χ., Χαραλάμπης, Σ., Θ., (2007) Παγκράτιον. Η απόλυτη μέθοδος αυτοάμυνας της σύγχρονης ευρωπαϊκής αστυνομίας, Αθήνα

Kernspecht, R., K. (1997) On Single Combat, Wu-Shu Publications Kernspecht,

 Πασσάς, Δ., Ι.,«Ορφικά και Προϊστορία», τόμος Ελλάς,  Εγκυκλοπαιδικό λεξικό ΗΛΙΟΣ (1980)

Χασάπης Σ., Κ., «Ορφικά», Εγκυκλοπαιδικό λεξικό, ΗΛΙΟΣ (1980)